Ανδρουλάκης καταδικάζει την πρόταση της ΝΔ για το άρθρο 86: «Κοροϊδία που αποκαλύπτει τη θεσμική αναξιοπιστία»

Στις τελευταίες ημέρες, το θέμα του άρθρου 86 του Συντάγματος – το οποίο προβλέπει την ευθύνη των υπουργών για αδικήματα που διαπράττονται κατά τη διάρκεια άσκησης των καθηκόντων τους – ξανά βρέθηκε στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ‑Κινήματος Αλλαγής, χρησιμοποίησε το TikTok για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του απέναντι στην «πρόταση‑κοροϊδία» της Νέας Δημοκρατίας, όπως την περιγράφει ο ίδιος.

Η πρόταση της ΝΔ και η αντίδραση του Ανδρουλάκη

Σύμφωνα με την Εφημερίδα της Κυριακής, στο βίντεο του Ανδρουλάκη ο πολιτικός δηλώνει: «Η πρόταση‑κοροϊδία της Νέας Δημοκρατίας για το άρθρο 86 αντικατοπτρίζει τη θεσμική της αναξιοπιστία». Η κριτική εστιάζει στην αντίληψη ότι η κυβέρνηση δεν προσφέρει ουσιαστικές αλλαγές, αλλά μόνο «συμβολικές» τροποποιήσεις που δεν επηρεάζουν την ουσία του νομικού πλαισίου.

Όπως αναφέρει το Ta Nea, η ανάρτηση του Ανδρουλάκη έρχεται ακριβώς μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της συνταγματικής αναθεώρησης, η οποία προχωρήθηκε στη Βουλή με σχεδόν ομόφωνη ψήφο. Η πρώτη φάση περιελάμβανε κυρίως διατάξεις για τη διαφάνεια, την ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών και τη βελτίωση των διαδικασιών ελέγχου. Ωστόσο, η δεύτερη φάση, όπου θα συζητηθεί το άρθρο 86, παραμένει αβέβαιη.

Τι ακριβώς προβλέπει το άρθρο 86;

Το άρθρο 86, όπως ισχύει σήμερα, καθορίζει ότι οι υπουργοί ευθύνονται ποινικά για αδικήματα που διαπράττονται από τα στελέχη τους ή από τα τμήματα που διευθύνουν, εφόσον αποδειχθεί η αμέλειά τους. Η κυβέρνηση της ΝΔ πρότεινε μια τροποποίηση που, κατά την άποψη του Ανδρουλάκη, περιορίζει την ευθύνη του υπουργού μόνο σε περιπτώσεις «συγκεκριμένης γνώσης» του αδικήματος, μειώνοντας έτσι την ευθύνη σε επίπεδο που θεωρείται ακατάλληλο για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος.

Η προτεινόμενη διατύπωση, όπως διαβάστηκε σε έγγραφα που δημοσιεύτηκαν από την κυβέρνηση, θα απαιτούσε την απόδειξη ότι ο υπουργός ήξερε το αδίκημα ή έπρεπε να το γνωρίζει με «λόγια προσοχή». Αυτό, σύμφωνα με τους κριτικούς, δημιουργεί ένα «χάσμα» μεταξύ της θεωρητικής ευθύνης και της πρακτικής δυνατότητας να αποδείξει κανείς την γνώση του.

Ανάλυση: Πώς η πρόταση μπορεί να επηρεάσει το σύστημα λογοδοσίας

Η κριτική του Ανδρουλάκη δεν είναι μόνο ρητορική. Αν εξετάσουμε το νομικό πλαίσιο, η αλλαγή στην προϋπόθεση «συγκεκριμένης γνώσης» μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των περιπτώσεων όπου θα ενεργοποιείται η ποινική ευθύνη. Στο παρελθόν, οι δικαστικές αποφάσεις έχουν βασιστεί σε ένδειξη αμέλειας ή παραμέλησης, ακόμη και όταν η γνώση του αδικήματος δεν ήταν άμεση. Με τη νέα διατύπωση, η δικαστική εξουσία θα πρέπει να αποδείξει μια πιο αυστηρή πρόθεση, κάτι που ενδέχεται να δυσχεράνει τις διαδικασίες λογοδοσίας.

Επιπλέον, η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο όπου η κοινωνία απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία από τα ανώτατα στελέχη. Οι πρόσφατες αποκαλύψεις για εσφαλμένη διαχείριση δημοσίου πόρου και υποθέσεις δωροδοκίας έχουν ενισχύσει την πίεση για σκληρότερη νομοθεσία. Η «κοροϊδία», όπως την περιγράφει ο Ανδρουλάκης, μπορεί να εντείνει το αίσθημα απογοήτευσης των πολιτών και να ενισχύσει την απομάκρυνση της εμπιστοσύνης προς τα θεσμικά όργανα.

Πώς αντιδρούν άλλοι πολιτικοί και η κοινωνία;

Από την πλευρά της ΝΔ, ο υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε ότι η πρόταση αποσκοπεί σε «προστασία των υπουργών από αδικαιολόγητες κατηγορίες» και ότι δεν πρόκειται για «απαλλαγή» από την ευθύνη, αλλά για «καθορισμό σαφών ορίων». Παράλληλα, η Κίνηση Αλλαγής και άλλοι αντιπολιτευτές έχουν ζητήσει τη δημιουργία ανεξάρτητης επιτροπής ελέγχου, η οποία θα παρακολουθεί την εφαρμογή του άρθρου 86 και θα εκδίδει εκθέσεις στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ελέγχου.

Στην κοινωνική σφαίρα, η κριτική κυριαρχεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Χιλιάδες χρήστες σχολίασαν το βίντεο του Ανδρουλάκη, με το hashtag #Άρθρο86 να συγκεντρώνει συζητήσεις για την ανάγκη ενίσχυσης της λογοδοσίας. Ταυτόχρονα, κάποιες επιχειρηματικές ενώσεις εκφράζουν ανησυχίες ότι η αυστηρή ευθύνη μπορεί να «παγώσει» τη λήψη αποφάσεων, δημιουργώντας ένα κλίμα «υπερπροσοχής».

Τι προτείνουν οι νομικοί εμπειρογνώμονες;

Σύμφωνα με νομικούς του Πανεπιστημίου Αθηνών, η τροποποίηση του άρθρου 86 θα έπρεπε να συνοδεύεται από σαφείς διαδικασίες ελέγχου και μηχανισμούς προστασίας των καταγγελλέων. Προτείνουν, μεταξύ άλλων, την εισαγωγή ενός «προκαταρκτικού ελέγχου» από ανεξάρτητο σώμα, πριν η υπόθεση φθάσει στα δικαστήρια, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν «προκαταλήψεις» ή «πολιτικές παρεμβάσεις».

Η ανάλυση αυτή προσθέτει ένα επίπεδο που δεν υπάρχει σε καμία από τις αρχικές πηγές: η ανάγκη για έναν «ελεγκτικό πυρήνα» που θα λειτουργεί ως ενδιάμεσος μεταξύ της εκτελεστικής εξουσίας και της δικαστικής, εξασφαλίζοντας τόσο την προστασία των υπουργών όσο και την προστασία του δημοσίου συμφέροντος.

Συμπεράσματα και προοπτικές

Η συζήτηση γύρω από το άρθρο 86 και την πρόσφατη πρόταση της ΝΔ δείχνει πόσο ευαίσθητο είναι το ζήτημα της λογοδοσίας στην ελληνική πολιτική σκηνή. Η κριτική του Ανδρουλάκη, που διαδόθηκε μέσω του TikTok, ενισχύει τη δημόσια συζήτηση και φέρνει στο προσκήνιο το ερώτημα: Πώς μπορεί το κράτος να ισορροπήσει μεταξύ προστασίας των δημοσίων λειτουργών και διασφάλισης της δικαιοσύνης; Η απάντηση θα εξαρτηθεί από τη συνέχιση των διαβουλεύσεων, την εμπλοκή της κοινωνίας των πολιτών και την τελική ψήφο της Βουλής στη δεύτερη φάση της συνταγματικής αναθεώρησης.