Βοσνία: Σοσιαλδημοκράτες και εθνικιστές πρωτοστατούν στις προεδρικές εκλογές
Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δείχνουν προβάδισμα για τον Ντένι Σ. Μπετσίροβιτ, τη Ζέλικα Τσβιγιάνοβιτ και τη Νταριγιάνα Φιλίποβιτ, ενώ η τριμερή προεδρία παραμένει στο επίκεντρο των εθνοτικών αντιπαραθέσεων.
Σύμφωνα με την ΤΑ ΝΕΑ, στις Κυριακές οι Βοσνιακοί ψηφοφόροι κλήθηκαν να διαλέξουν τα μέλη της τριμερούς προεδρίας, ένα θεσμικό όργανο που αντιπροσωπεύει τους τρεις κύριους εθνοτικούς συνδυασμούς – Σέρβους, Κροάτες και Βοσνιακούς Μουσουλμάνους.
Προκαταρκτικά αποτελέσματα και η τριμερή προεδρία
Οι τρεις υποψήφιοι, αν και προέρχονται από διαφορετικά πολιτικά ρεύματα, μοιράζονται μια κοινή προοπτική: τη διατήρηση του εθνοτικού ισοζυγίου που θεσπίστηκε με τη Συμφωνία του Ντέιτντ του 1995. Σύμφωνα με το Vima, η Σοσιαλδημοκρατική παράταξη του Μπετσίροβιτ έχει διατηρήσει την υποστήριξη των Μουσουλμάνων, ενώ η SNSD της Τσβιγιάνοβιτ παραμένει η ισχυρότερη σέρβικη φωνή. Η HDZ‑BiH, αντιπροσωπεύοντας τους Κροάτες, διασφαλίζει την εθνική ισότητα, αν και με μικρότερη βάση ψήφων.
Ιστορικό και εθνοτικές δυναμικές
Η τριμερούς προεδρία αποτελεί μοναδικό μοντέλο διακυβέρνησης, σχεδιασμένο για να αποτρέψει την κυριαρχία ενός εθνοτικού γκρουπ πάνω στους άλλους. Από το 1996, οι προεδρικές θέσεις κατανέμονται ανάλογα με τις εθνοτικές ομάδες, με κάθε μέλος να έχει δικαίωμα βέτο σε σημαντικές αποφάσεις. Η τρέχουσα προοπτική, όπου δύο εθνοτικοί εθνικιστές (SNSD και HDZ‑BiH) και ένας μετριοπαθής αριστερός (SDP‑BiH) οδηγούν, αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη διαίρεση, αλλά και την ανάγκη για συνεργασία.
Ευρωπαϊκή προοπτική και διεθνής ενδιαφέρον
Η Βοσνία παραμένει «υποψήφια» για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά η πρόοδος εξαρτάται από την ικανότητα των ηγετών να ξεπεράσουν το εθνοτικό εμπόδιο. Οι διεθνείς παρατηρητές, μεταξύ των οποίων και η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν επισημάνει ότι η σταθερότητα της τριμερούς προεδρίας είναι προϋπόθεση για την προώθηση μεταρρυθμίσεων. Η ΤΑ ΝΕΑ σημειώνει ότι η ανακοίνωση του Ντόντικ (πρόεδρος της SNSD) για επικράτηση στη σέρβικη πλευρά ενισχύει τις προοπτικές για μια πιο «εθνικιστική» προσέγγιση, κάτι που μπορεί να δυσχεράνει τις διαπραγματεύσεις με το Βερολίνο και τη Στοκχόλμη.
Προοπτικές και προκλήσεις
Η τελική καταμέτρηση των ψήφων αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στην επόμενη εβδομάδα, ενώ οι ηγέτες των τριών κοινοτήτων θα πρέπει να διαπραγματευτούν την κατανομή των εξουσιών. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η ικανότητα των νέων προέδρων να προωθήσουν κοινές πολιτικές – όπως η οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία, η ενεργειακή ασφάλεια και η καταπολέμηση της διαφθοράς – χωρίς να παγιδευτούν σε εθνοτικές αντιπαραθέσεις. Όπως τονίζει το Vima, η Βοσνία βρίσκεται σε κρίσιμη φάση: η επόμενη προεδρία θα καθορίσει αν η χώρα θα προχωρήσει προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ή θα παραμείνει παγιδευμένη σε εθνοτικό μοτίβο που έχει καθυστερήσει την πρόοδό της για δεκαετίες.
