Γεραπετρίτης στο Τορόντο: «Βιώνουμε τεκτονικές γεωπολιτικές αλλαγές» – Η νέα πραγματικότητα της διεθνούς σκηνής

Στην 13η Μαρτίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης παρουσίασε μια σκληρή εκτίμηση για τις τρέχουσες διεθνείς εξελίξεις σε μια διάλεξη στο Munk School of Global Affairs and Public Policy του Πανεπιστημίου του Τορόντο. Η ομιλία, με τίτλο «Ο ερχομός μιας νέας γεωπολιτικής περιόδου», έβαλε στο επίκεντρο την έννοια των «τεκτονικών γεωπολιτικών αλλαγών», υποδηλώνοντας ότι η παγκόσμια τάξη μεταβάλλεται ριζικά.

Η ομιλία στο Τορόντο

Σύμφωνα με την iefimerida, ο Γεραπετρίτης τόνισε ότι τα τελευταία τρία χρόνια χαρακτηρίζονται από «απόλυτη καταστροφή» από γεωπολιτική άποψη, προσθέτοντας ότι «κάθε τι που θα μπορούσε να πάει στραβά, στην ουσία πήγε πράγματι στραβά». Η κριτική του αποσκοπεί στην αποτυχία των διεθνών θεσμών – όπως ο ΟΗΕ και το Διεθνές Δίκαιο – να περιορίσουν την άνοδο των μεγάλων δυνάμεων.

Τι σημαίνουν οι «τεκτονικές» αλλαγές;

Ο όρος «τεκτονικές» υποδηλώνει αλλαγές που δεν είναι απλώς προσαρμογές, αλλά θεμελιώδεις μετασχηματισμούς στην παγκόσμια ισορροπία. Η κρίση στην Ουκρανία, η ενίσχυση της Ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας, οι εντάσεις με την Τουρκία στο Αιγαίο και η αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στην Ευρώπη αποτελούν, κατά το λόγο του Γεραπετρίτη, παραδείγματα αυτής της νέας εποχής. Η «ισχύς» που αναφέρεται, σύμφωνα με τον Ελεύθερο Τύπο, θα επικρατήσει εις βάρος των «αρχών», δηλαδή των κανόνων που διέπουν το διεθνές σύστημα.

Αντίδραση της ελληνικής πολιτικής σκηνής

Η δήλωση του υπουργού δεν πέρασε απαρατήρητη στο εσωτερικό. Στο Κοινοβούλιο, η ΑΝΕΛ και η ΚΚΕ εξέφρασαν ανησυχία για το ρητό σήμα που δίνει η Ελλάδα προς τις μεγάλες δυνάμεις, ενώ το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας τόνισε την ανάγκη «να διατηρήσουμε την ανεξαρτησία της εξωτερικής πολιτικής» και να μην επιτρέψουμε την «υποχώρηση των αρχών». Η αντιπολίτευση, ωστόσο, υποστήριξε ότι η Ελλάδα πρέπει να ενισχύσει τις συμμαχίες της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και το NATO, αντί να παρακολουθεί την «προοδευτική» άνοδο της ρωσικής επιρροής.

Διεθνείς αντιδράσεις

Οι ΗΠΑ, μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, δεν σχολίασαν άμεσα τη δήλωση, αλλά η θέση του Γεραπετρίτη ευθυγραμμίζεται με τις ανησυχίες που εκφράζουν οι αμερικανικοί αναλυτές για την «αποδυνάμωση» του Διεθνούς Δικαίου. Η Ρωσία, από την πλευρά της, χρησιμοποίησε το κείμενο του Γεραπετρίτη ως απόδειξη ότι το «παλιό σύστημα» είναι αδύναμο. Στο ΕΕ, η Γενική Επιτροπή τόνισε ότι η «πρόσληψη» των αρχών του Διεθνούς Δικαίου παραμένει «απαραίτητη» για τη διατήρηση της ασφάλειας στην ήπειρο.

Πιθανές συνέπειες για την Ελλάδα

Η ανάλυση των ειδικών σε γεωπολιτικά ζητήματα, όπως ο καθηγητής Νίκος Δαμιανός (Πανεπιστήμιο Αθηνών), υποδεικνύει ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια «κρίσιμη» θέση. Από τη μία, η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει την αυξανόμενη ζήτηση για ενεργειακούς πόρους, ειδικά με τις νέες συμφωνίες φυσικού αερίου με την Αλγερία και το Ισραήλ. Από την άλλη, η εξάρτηση από την ευρωπαϊκή ασφάλεια και η ανάγκη για σταθερότητα στην περιοχή απαιτούν μια προσεκτική ισορροπία μεταξύ της συνεργασίας με τη Δύση και της διαχείρισης των σχέσεων με τη Ρωσία και την Τουρκία.

Συμπεράσματα

Η «τεκτονική» μεταβολή που περιγράφει ο Γεραπετρίτης δεν είναι απλώς μια ρητορική διατύπωση, αλλά αντανακλά τις πραγματικές πιέσεις που δέχονται οι μικρότερες χώρες σε ένα πολυπολικό σύστημα. Η Ελλάδα, ως χώρα με γεωστρατηγική θέση, θα πρέπει να διαμορφώσει μια εξωτερική πολιτική που να συνδυάζει την προάσπιση των διεθνών αρχών με την ευελιξία να προσαρμόζεται σε νέες πραγματικότητες.