Ισπανία: Στέγαστρο «φρένο» – Αναστολή εξώσεων έως 2030 και αυτόματη ανανέωση μισθωμάτων

Τα δύο νέα μέτρα

Σύμφωνα με τον Ελεύθερο Τύπο, η ισπανική κυβέρνηση αποφάσισε την αναστολή των εξώσεων μέχρι το 2030 και την αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων ενοικίασης. Η ανακοίνωση ήρθε από τη υπουργό Υγείας Μόνικα Γκαρθία Γκόμεθ, μετά από εντατικές διαπραγματεύσεις εντός του κυβερνητικού συνασπισμού.

Το Enikos επιβεβαιώνει ότι τα μέτρα θα ισχύσουν για όλους τους ενοικιαστές, ανεξαρτήτως ηλικίας ή εισοδήματος, και προβλέπουν ότι οι ιδιοκτήτες δεν θα μπορούν να προχωρήσουν σε εξώσεις για μη πληρωμή ενοικίου ή άλλες δικαστικές αιτήσεις μέχρι το 2030, εκτός αν αποδείξουν σοβαρή παραβίαση του μισθωτηρίου.

Σύμφωνα με το Libre, η αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων θα γίνεται αυτόματα για τουλάχιστον τρία έτη, με δυνατότητα διαπραγμάτευσης μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως σημαντική αύξηση του ενοικίου πάνω από το 10% ετησίως.

Πρόσφατο πλαίσιο της στεγαστικής κρίσης

Η Ισπανία αντιμετωπίζει μία από τις πιο έντονες στεγαστικές κρίσεις στην Ευρώπη: το 2023, το 15% των νοικοκυριών ζούσαν σε ακατάλληλες συνθήκες, ενώ το ποσοστό των εξώσεων αυξήθηκε κατά 23% σε σχέση με το 2021. Η αύξηση των τιμών των ακινήτων, που έφτασε το 12% ετησίως, συνδυάστηκε με την πτώση των μισθών, δημιουργώντας ένα «αδράντι» για πολλούς Ισπανούς ενοικιαστές.

Η κυβέρνηση, που ηγείται του ΠΣΟ, είχε ήδη δοκιμάσει προσωρινά μέτρα, όπως η παροχή επιδοτήσεων σε ενοικιαστές με χαμηλό εισόδημα και η επέκταση των προγραμμάτων κοινωνικής στέγασης, αλλά χωρίς να επιτύχει σημαντική μείωση των εξώσεων.

Πώς λειτουργούν τα νέα μέτρα στην πράξη

Η αναστολή των εξώσεων σημαίνει ότι, ακόμη και αν ένας ιδιοκτήτης καταθέσει αγωγή, το δικαστήριο δεν θα εκδώσει απόφαση εκδίωξης μέχρι το 2030, εκτός εάν αποδειχθεί σοβαρή παραβίαση των όρων μίσθωσης, όπως η μη πληρωμή του ενοικίου για πάνω από τρεις συνεχείς μήνες.

Η αυτόματη ανανέωση των συμβολαίων προβλέπει ότι τα τρέχοντα μισθωτήρια θα παρατείνουν αυτόματα τη διάρκεια του μισθώματος για τρία επιπλέον έτη, με το ενοίκιο να παραμένει αμετάβλητο ή να αυξάνεται μόνο με βάση το επίσημο δείκτη τιμών καταναλωτή (IPC). Οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να ζητήσουν αναπροσαρμογή μόνο εάν αποδείξουν αυξήσεις στα λειτουργικά κόστη που υπερβαίνουν το 5%.

Αντίδραση των κοινωνικών ομάδων

Οι ενοικιαστές, μέσω των ενώσεων Unión de Inquilinos, καλωσορίζουν τα μέτρα ως «σημαντική νίκη», ενώ οι ιδιοκτήτες, αντιπροσωπευόμενοι από την Asociación de Propietarios, εκφράζουν ανησυχίες για τη «συσσώρευση χρέους» και τη δυνατότητα να «αποδυναμώσουν τις επενδύσεις» στον τομέα.

Οι οικονομικοί αναλυτές του Banco de España προειδοποιούν ότι η μακροπρόθεσμη αναστολή μπορεί να αυξήσει το κεντρικό χρέος, αλλά υποστηρίζουν ότι η κοινωνική σταθερότητα και η αποφυγή μαζικών εξώσεων είναι προτεραιότητα σε μια εποχή υψηλού πληθωρισμού.

Διεθνές συγκρίσιμο πλαίσιο

Στην Ευρώπη, μόνο η Γερμανία και η Πορτογαλία έχουν υιοθετήσει παρόμοιες πολιτικές προσωρινής αναστολής εξώσεων, αλλά η Ισπανία είναι η πρώτη που θέτει ένα σταθερό χρονικό όριο μέχρι το 2030. Η απόφαση αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων να ενισχύσουν την προστασία των ενοικιαστών μετά την πανδημία COVID‑19.

Η πρωτοβουλία αυτή, λοιπόν, δεν αποτελεί μόνο εσωτερική πολιτική απόφαση, αλλά και μια «πρωτοβουλία μοντέλου» που μπορεί να επηρεάσει τη νομοθεσία σε άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις.