Μικρή υποχώρηση του δείκτη οικονομικού κλίματος τον Οκτώβριο: πιο απαισιόδοξα τα νοικοκυριά
Ο δείκτης οικονομικού κλίματος του ΙΟΒΕ έπεσε σε 106,9 μονάδες τον Οκτώβριο, σημειώνοντας μικρή υποχώρηση έναντι του Σεπτεμβρίου, ενώ τα νοικοκυριά γίνονται πιο απαισιόδοξα.
Ο δείκτης οικονομικού κλίματος του Ινστιτούτου Οικονομικής και Βιομηχανικής Έρευνας Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, κατέγραψε ελαφρά πτώση τον Οκτώβριο, φθάνοντας τις 106,9 μονάδες, έναντι των 107,6 μονάδων του προηγούμενου μήνα. Η μικρή υποχώρηση αντικατοπτρίζει μια γενικότερη αβεβαιότητα στην ελληνική οικονομία, ενώ τα νοικοκυριά δείχνουν αυξημένη απαισιοδοξία.
Αλλαγές στον Δείκτη και τα αίτια
Η έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ, που αποτελεί την κύρια πηγή των δεδομένων, αποδίδει την πτώση σε μια συνδυαστική επιδείνωση των προσδοκιών στη βιομηχανία, στις υπηρεσίες και στο λιανικό εμπόριο. Στις βιομηχανικές δραστηριότητες, οι επιχειρήσεις εκφράζουν ανησυχίες για τη μείωση των παραγγελιών και το υψηλό κόστος ενέργειας. Στον τομέα των υπηρεσιών, η αβεβαιότητα γύρω από την τουριστική κίνηση και τις επενδύσεις ενισχύει το σκεπτικό των αρνητικών προοπτικών. Το λιανικό εμπόριο, που μέχρι πρόσφατα σημειώνει ανοδική τάση, αντιμετωπίζει πτώση της καταναλωτικής ζήτησης εξαιτίας των αυξημένων τιμών και της μείωσης των διαθέσιμων εισοδημάτων.
Αντίθετα, οι κατασκευές παρουσιάζουν μικρή βελτίωση, κυρίως λόγω των νέων δημόσιων έργων που έχουν εγκριθεί το τελευταίο εξάμηνο. Η άνοδος αυτή είναι περιορισμένη, αλλά συμβάλλει στο να μη διαβρωθεί εντελώς η συνολική εικόνα του δείκτη.
Αντιδράσεις των νοικοκυριών
Η κατανάλωση των νοικοκυριών, που αποτελεί σημαντικό δείκτη της οικονομικής ψυχολογίας, παρουσιάζει πτωτική τάση μετά από ένα τετράμηνο ανοδικής πορείας. Οι οικογένειες εκφράζουν αυξημένο σκεπτικό για το μέλλον, κυρίως λόγω των υψηλών τιμών ενέργειας, των αυξήσεων στα τρόφιμα και των αβεβαιοτήτων στην αγορά εργασίας. Η απαισιόδοξη διάθεση των νοικοκυριών ενισχύεται από τις πρόσφατες αυξήσεις των επιτοκίων, που περιορίζουν τη δυνατότητα πρόσληψης νέων δανείων και ενισχύουν το βάρος των υφιστάμενων χρεών.
Αν και οι κατασκευές δείχνουν μικρή άνοδο, η συνολική αίσθηση παραμένει αρνητική, με τους καταναλωτές να προτιμούν τη μείωση των δαπανών σε μη βασικές κατηγορίες, όπως οι ψυχαγωγικές και ταξιδιωτικές δραστηριότητες. Η μείωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης αποτελεί σαφές μήνυμα προς τις επιχειρήσεις και τις αρχές για την ανάγκη λήψης μέτρων που θα ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών.
Προοπτικές για το δεύτερο μισό του 2026
Οι οικονομικοί αναλυτές προβλέπουν ότι η τρέχουσα υποχώρηση του δείκτη μπορεί να διαρκέσει μέχρι το τέλος του έτους, εφόσον δεν υπάρξουν θετικές εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας και της φορολογικής πολιτικής. Η κυβέρνηση, σύμφωνα με τις δηλώσεις της, ετοιμάζει ένα πακέτο μέτρων για τη μείωση του κόστους ενέργειας και την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, κάτι που θα μπορούσε να αντισταθμίσει την αρνητική διάθεση των καταναλωτών.
Παράλληλα, οι κριτικές φωνές από την ανεξάρτητη οικονομική σκηνή επισημαίνουν ότι τα στατιστικά του ΙΟΒΕ ενδέχεται να μην αντικατοπτρίζουν πλήρως τις μικροοικονομικές πραγματικότητες, καθώς η μεθοδολογία βασίζεται σε δείκτες που δεν λαμβάνουν υπόψη τις πρόσφατες μεταβολές στα τιμολόγια ενέργειας και στα επιτόκια. Η κριτική αυτή, αν και περιορισμένη, προσθέτει μια εναλλακτική διάσταση στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.
Συνοψίζοντας, η μικρή υποχώρηση του δείκτη οικονομικού κλίματος τον Οκτώβριο αποτυπώνει μια σύνθετη εικόνα: η βιομηχανία, οι υπηρεσίες και το λιανικό εμπόριο παρουσιάζουν προοπτικές πτώσης, ενώ οι κατασκευές σημειώνουν μικρή βελτίωση. Τα νοικοκυριά, όμως, παραμένουν πιο απαισιόδοξα, γεγονός που θέτει προκλήσεις τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τις κυβερνητικές πολιτικές. Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν τα προτεινόμενα μέτρα θα είναι επαρκή για να αντιστρέψουν την τρέχουσα τάση.
