Πρωτογενές πλεόνασμα 2,1 δισ. ευρώ στο πρώτο οκτάμηνο 2026: τι σημαίνει για τις δημόσιες οικονομίες

Η Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) δημοσίευσε πρόσφατα τα πιο πρόσφατα στοιχεία του κρατικού προϋπολογισμού για το πρώτο οκτάμηνο του 2026 (Ιανουάριος‑Αύγουστος). Σύμφωνα με την iefimerida, το πρωτογενές πλεόνασμα ανέρχεται σε 2,1 δισ. ευρώ, ενώ η Eleftheros Typos επισημαίνει ότι το ίδιο αποτέλεσμα είναι 5,7 δισ. ευρώ υψηλότερο από το αντίστοιχο διάστημα του 2025, όπου το πλεόνασμα ήταν 7,8 δισ. ευρώ.

Τα βασικά νούμερα

Τα δεδομένα της ΤτΕ δείχνουν ότι:

• Πρωτογενές πλεόνασμα: 2,1 δισ. ευρώ σε ταμειακή βάση.

• Ταμειακό αποτέλεσμα κεντρικής διοίκησης: έλλειμμα 4,625 δισ. ευρώ, σε αντίθεση με πλεόνασμα 1,723 δισ. ευρώ την ίδια περίοδο του 2025.

Η διαφορά μεταξύ του πρωτογενούς πλεονάσματος και του ταμειακού ελλείμματος αποκαλύπτει τη δομική ένταση μεταξύ των λειτουργικών εσόδων‑εξόδων και των χρηματοδοτικών κινήσεων, όπως η εξυπηρέτηση χρέους.

Πώς συγκρίνεται με το προηγούμενο έτος;

Το 2025, το πρωτογενές πλεόνασμα ήταν 7,8 δισ. ευρώ, ενώ το ταμειακό αποτέλεσμα ήταν θετικό (πλεόνασμα 1,723 δισ. ευρώ). Η πτώση του πλεονάσματος κατά 5,7 δισ. ευρώ αντικατοπτρίζει δύο κύριους παράγοντες: την αύξηση των δαπανών λειτουργικού χαρακτήρα, κυρίως σε μισθούς και κοινωνικές παροχές, και τη μείωση των εσόδων από φόρους, εν μέρει λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Ταυτόχρονα, το ταμειακό έλλειμμα της κεντρικής διοίκησης αυξήθηκε κατά 6,348 δισ. ευρώ, γεγονός που εντείνει την εξάρτηση του κράτους από τη χρηματοδότηση μέσω χρέους.

Πιθανές επιδράσεις στις δημοσιονομικές προοπτικές

Η παρουσία ενός πρωτογενούς πλεονάσματος, ακόμη και μικρού, θεωρείται θετική ένδειξη για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους, καθώς δείχνει ότι οι κύριες δημοσιονομικές λειτουργίες (έσοδα‑έξοδα) είναι θετικές. Ωστόσο, το ταμειακό έλλειμμα υποδηλώνει ότι η εξυπηρέτηση του χρέους και άλλες χρηματοδοτικές ανάγκες εξακολουθούν να απορροφούν σημαντικό μέρος των διαθέσιμων χρηματορροών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που παρακολουθεί τη συμμόρφωση των κρατών-μελών με το Πακέτο Δημοσιονομικών Κανόνων, θα εστιάσει στην εξέλιξη του πρωτογενούς πλεονάσματος. Το 2,1 δισ. ευρώ, αν και θετικό, βρίσκεται κάτω από το στόχο που είχε θέσει η κυβέρνηση για το 2026 (περίπου 3,0 δισ. ευρώ). Η διαφορά αυτή μπορεί να ενισχύσει τις πιέσεις για περαιτέρω δημοσιονομική εξυγίανση, είτε μέσω περικοπών είτε μέσω αύξησης των εσόδων.

Ανάλυση των αιτιών

Η πτώση των εσόδων οφείλεται κυρίως σε δύο φαινόμενα:

1. Μείωση Φορολογικών Εσόδων: Η αβεβαιότητα στην αγορά, η μείωση των εξαγωγών και η ενδεχόμενη μείωση των τιμών ενέργειας έχουν περιορίσει τις εισπράξεις από ΦΠΑ και εταιρικούς φόρους.

2. Αύξηση Δαπανών Κοινωνικής Πολιτικής: Η κυβέρνηση συνέχισε τις πολιτικές υποστήριξης των ευάλωτων ομάδων, ενισχύοντας επιδόματα ανεργίας και κοινωνικές παροχές, κάτι που αυξάνει το λειτουργικό κόστος.

Τα ταμειακά έλλειμμα, από την άλλη, ενισχύεται από την αυξημένη εξυπηρέτηση χρέους. Η Ελλάδα, με δημόσιο χρέος που ανέρχεται σε πάνω από 200% του ΑΕΠ, χρειάζεται σημαντικές ταμειακές ροές για την αποπληρωμή τόκων, κάτι που μειώνει το διαθέσιμο κεφάλαιο για επενδύσεις.

Συγκρίσεις με άλλα κράτη-μέλη

Σε σύγκριση με άλλες χώρες της ευρωζώνης, η Ελλάδα παραμένει σε μια θέση ευαίσθητη. Χώρες όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία παρουσίασαν παρόμοια πλεονάσματα, αλλά με μικρότερο ταμειακό έλλειμμα, κυρίως λόγω χαμηλότερου επιτοκίου χρέους. Η διαφορά αυτή τονίζει την ανάγκη για δομικές μεταρρυθμίσεις που θα μειώσουν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, όπως η επανεξέταση των όρων δανεισμού ή η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Προοπτικές για το υπόλοιπο του 2026

Αν το πρώτο οκτάμηνο δείξει μια τάση πτωτικής πορείας, οι επόμενοι τέσσερις μήνες θα είναι κρίσιμοι. Η κυβέρνηση έχει προγραμματίσει μια σειρά μέτρων, όπως η ενίσχυση των ελέγχων κατά της φοροδιαφυγής και η προώθηση επενδύσεων σε ψηφιακές υποδομές, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα έσοδα. Παράλληλα, η διαπραγμάτευση με τους διεθνείς δανειστές για ευνοϊκότερους όρους μπορεί να μειώσει το ταμειακό έλλειμμα.

Συνολικά, το πρωτογενές πλεόνασμα 2,1 δισ. ευρώ αποτελεί ένα μικρό βήμα προς τη δημοσιονομική σταθεροποίηση, αλλά η διατήρηση του ταμειακού ελλείμματος υπογραμμίζει την ανάγκη για συντονισμένη πολιτική μεταξύ δημοσιονομικών και νομισματικών αρχών.