Τρεις όροι της Τεχεράνης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ: τι προτείνει το Ιράν στον Αμερικανό απεσταλμένο

Πλαίσιο και γεωπολιτική σημασία

Οι Στενές του Ορμούζ, που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Ατλαντικό Ωκεανό, αποτελούν ένα από τα πιο στρατηγικά σημαντικά θαλάσσια πέρατα του κόσμου. Καθημερινά διέρχονται χιλιάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε πετρέλαιο, ενώ η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας επηρεάζει άμεσα τις τιμές ενέργειας παγκοσμίως. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν χρησιμοποιεί το γεωστρατηγικό αυτό μονοπάτι ως διαπραγματευτικό μοχλό απέναντι στις ΗΠΑ, ειδικά μετά τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν το 2018.

Η συνάντηση στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ

Στις 22 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε με τον Αμερικανό ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ. Σύμφωνα με την Εφημερίδα “Η Εφημερίδα”, η συνάντηση έλαβε χώρα στο περιθώριο των συνεδριάσεων, χωρίς επίσημη δημοσιογραφική κάλυψη, αλλά οι λεπτομέρειες διαδόθηκαν από ιρανικά ΜΜΕ.

Οι τρεις όροι της Τεχεράνης

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο Αραγτσί παρουσίασε τρεις βασικές προϋποθέσεις για την επαναλειτουργία των Στενών:

1. Άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού – Η Ισλαμική Δημοκρατία απαιτεί την άμεση παύση του αμερικανικού ναυτικού περιορισμού που επιβάλλει στην περιοχή, το οποίο, σύμφωνα με το Ιράν, παραβιάζει το διεθνές δίκαιο της ελευθερίας της θάλασσας.

2. Αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων – Το Ιράν ζητά την απελευθέρωση των παγκοσμίως παγωμένων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων του, που έχουν κατασχέσει οι ΗΠΑ και σύμμαχοί τους από το 2018.

3. Τερματισμός εχθροπρασιών – Η Τεχεράνη απαιτεί τη λήξη των «εχθροπρασιών» – κυρίως των αεροπορικών και ναυτικών επιδρομών που, κατά το Ιράν, στοχεύουν σε ιρανικές εγκαταστάσεις και πλοία στην περιοχή.

Το άρθρο του “Ελεύθερου” επισημαίνει ότι οι όροι δεν είναι νέοι, αλλά η επίσημη μεταβίβαση τους στον Αμερικανό αντιπρόσωπο σηματοδοτεί μια πιθανή αλλαγή στην ατμόσφαιρα των διαπραγματεύσεων.

Αντιδράσεις στις ΗΠΑ και διεθνή κοινή γνώμη

Ο πρόεδρος Τραμπ, σύμφωνα με το “Enikos”, εξέφρασε αισιοδοξία ότι η διαπραγμάτευση μπορεί να φέρει λύση, αλλά η δημόσια αντιστροφή στις ΗΠΑ παραμένει σκληρή. Οι αντιπρόσωποι του Κογκρέσου έχουν επισημάνει ότι η άρση του ναυτικού αποκλεισμού δεν μπορεί να συνδεθεί με την αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, καθώς θεωρούν ότι τα δεύτερα αποτελούν μέσο πίεσης.

Στο διεθνές πεδίο, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ιαπωνία έχουν καλύψει την ιστορία με προσοχή, προτρέποντας για «διαπραγματεύσεις με βάση το διεθνές δίκαιο» και αποφεύγοντας να δεσμευτούν σε συγκεκριμένα βήματα.

Προοπτικές και προκλήσεις

Η πραγματική πρόκληση είναι η μετατροπή των όρων σε δεσμευτικό συμφωνητικό. Η Ισλαμική Δημοκρατία θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας χωρίς να υποκύψει σε πιέσεις, ενώ οι ΗΠΑ θα πρέπει να βρουν ένα «συμφέρον» που να ικανοποιεί και τις δικές τους ασφαλιστικές ανησυχίες. Η πιθανή επανέναρξη του εμπορίου μέσω των Στενών θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου, αλλά η αβεβαιότητα παραμένει.

Σε ένα σενάριο όπου οι τρεις όροι ικανοποιηθούν, οι Στενές του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά πλήρως, ενισχύοντας τις παγκόσμιες ροές ενέργειας. Αν όμως οι διαπραγματεύσεις κολλήσουν, η περιοχή ενδέχεται να βρεθεί ξανά σε κίνδυνο εντάσεων, με πιθανές επιπτώσεις στις τιμές πετρελαίου και στην ασφάλεια των ναυτιλιακών εταιρειών.